Vragen over Social Return

Op deze pagina vindt u direct antwoord op de meest gestelde vragen over Social Return (SROI). De antwoorden zijn geformuleerd om duidelijkheid te scheppen voor zowel opdrachtnemers als andere geïnteresseerden in de Nederlandse SROI-markt.

Algemene Vragen

1. Wat is Social Return?

Social Return is een contractuele voorwaarde in overheidsaanbestedingen die bedrijven verplicht een maatschappelijke bijdrage te leveren. Dit gebeurt meestal door het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, ter waarde van een percentage van de aanneemsom (doorgaans 5%).

2. Is Social Return wettelijk verplicht?

Nee, er is geen nationale wet die Social Return verplicht stelt. De verplichting is contractueel en ontstaat wanneer een bedrijf een overheidsopdracht aanneemt waarin een SROI-paragraaf is opgenomen. De juridische basis hiervoor is de Aanbestedingswet 2012.

3. Wat is het verschil tussen Social Return en SROI?

In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt. Strikt genomen is Social Return de verplichting zelf. SROI (Social Return on Investment) is de meetmethode om de maatschappelijke waarde van een investering te kwantificeren in verhouding tot de gemaakte kosten.

Vragen voor Opdrachtnemers

4. Hoe voldoe ik aan de Social Return eis?

U voldoet aan de eis door de afgesproken sociale waarde te realiseren. De drie meest voorkomende manieren zijn:

  1. Zelf uitvoeren: U neemt zelf mensen uit de doelgroep in dienst.
  2. Samenwerken: U besteedt (een deel van) de opdracht uit aan een sociale onderneming (bijv. een PSO 30+ bedrijf).
  3. Inkopen: U koopt diensten of producten in bij een sociale firma.

5. Welk percentage geldt voor Social Return?

Het meest gehanteerde percentage in Nederland is 5% van de aanneemsom (exclusief BTW). Dit kan echter per gemeente en per aanbesteding verschillen. Raadpleeg daarom altijd de specifieke contractvoorwaarden.

6. Welke doelgroepen vallen onder Social Return?

De doelgroep omvat personen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De exacte definitie verschilt per opdrachtgever, maar de belangrijkste groepen zijn:

  • Personen met een bijstandsuitkering (Participatiewet)
  • Personen met een arbeidsbeperking (Wajong, WIA)
  • Langdurig werklozen (WW)
  • Ouderen (50+) zonder werk
  • Jongeren zonder startkwalificatie

Praktische Vragen

7. Wat telt mee als Social Return invulling?

De invulling wordt bepaald door het bouwstenenmodel van de opdrachtgever. Activiteiten die meetellen zijn onder meer het bieden van een arbeidscontract, een leer-werkplek, een stage, of het inkopen bij een sociale onderneming. De waarde per activiteit is vooraf vastgesteld.

8. Hoe wordt Social Return berekend?

De berekening is gebaseerd op de waarde van de “bouwstenen” die u inzet. Als u bijvoorbeeld een persoon uit de doelgroep voor een jaar een baan biedt, kan dit een fictieve waarde van €25.000 vertegenwoordigen. De totale waarde van uw SROI-activiteiten moet overeenkomen met de contractuele eis. Lees meer op de pagina over SROI berekening.

9. Wat zijn voorbeelden van Social Return?

  • Een IT-bedrijf leidt werkloze 50-plussers op tot softwaretesters.
  • Een cateraar neemt voor de bedrijfskantine personeel aan met een Wajong-uitkering.
  • Een bouwbedrijf koopt zijn hekwerk in bij een sociale werkplaats.

10. Wat gebeurt er als ik niet aan de verplichting voldoe?

Indien u niet aan de SROI-verplichting voldoet, kan de opdrachtgever een boete opleggen. De hoogte hiervan is vastgelegd in het contract. Het is daarom essentieel om de voortgang goed te monitoren en tijdig in gesprek te gaan met de opdrachtgever als er knelpunten ontstaan.

Referenties

Vragen over de verplichting en het percentage

Hoe hoog is de Social Return verplichting?
Het meest gehanteerde percentage in Nederland is 5% van de aanneemsom. Dit betekent dat bij een opdracht van € 1.000.000 een SROI-verplichting van € 50.000 geldt. Sommige opdrachtgevers hanteren een lager percentage (2–3%) of een vaste norm in aantallen personen. Controleer altijd de aanbestedingsdocumenten van uw specifieke opdrachtgever.

Geldt Social Return bij alle aanbestedingen?
Nee. Social Return wordt doorgaans opgelegd bij opdrachten boven een bepaalde drempelwaarde. Voor diensten en leveringen is dit vaak vanaf € 200.000, voor werken (bouw, infra) vanaf € 1.000.000. Kleinere opdrachten zijn in de meeste gevallen vrijgesteld, maar dit verschilt per opdrachtgever.

Is Social Return verplicht bij alle overheden?
Nee, maar in de praktijk passen vrijwel alle grote Nederlandse overheden (gemeenten, provincies, rijksoverheid) Social Return toe bij relevante aanbestedingen. Er is geen landelijke wet die dit verplicht stelt; het is een beleidskeuze van de opdrachtgever, gebaseerd op artikel 2.82 van de Aanbestedingswet 2012.

Vragen over de doelgroep

Wie valt onder de doelgroep Social Return?
De doelgroep bestaat uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de meeste gevallen gaat het om personen die langer dan één maand werkloos zijn, mensen met een arbeidsbeperking (Wsw, Wajong, Participatiewet), ouderen van 50 jaar of ouder zonder werk, jongeren zonder startkwalificatie, ex-gedetineerden en statushouders. De precieze definitie verschilt per opdrachtgever.

Hoe bewijs ik dat iemand tot de doelgroep behoort?
U heeft een verklaring nodig die aantoont dat de persoon tot de doelgroep behoort. Dit kan een uitkeringsverklaring zijn van de gemeente, een indicatiebesluit van het UWV, of een verklaring van een erkende sociale onderneming. Vraag deze verklaring op bij aanvang van het dienstverband of de samenwerking.

Vragen over de uitvoering

Moet ik Social Return zelf uitvoeren of kan ik dit uitbesteden?
U mag de uitvoering volledig uitbesteden aan een gespecialiseerde partij. Samenwerking met een erkende sociale onderneming of een PSO-gecertificeerde partner telt als volwaardige invulling van de SROI-verplichting. De factuurwaarde van die samenwerking telt mee als SROI-realisatie. Voor professionele ondersteuning kunt u een gespecialiseerde partner inschakelen zoals GreenFox Social Return.

Hoe vind ik geschikte kandidaten voor Social Return?
U kunt kandidaten vinden via het UWV, gemeentelijke sociale diensten, SW-bedrijven, erkende sociale ondernemingen of via gespecialiseerde bemiddelingsbureaus. Veel gemeenten hebben ook een eigen netwerk van erkende partners die u kunnen helpen bij het vinden van geschikte kandidaten.

Wat als ik de verplichting niet volledig kan halen?
Bespreek dit zo vroeg mogelijk met uw opdrachtgever. De meeste gemeenten geven de voorkeur aan een oplossing boven het opleggen van een boete. Mogelijke opties zijn compensatie in een volgende periode, een alternatieve invullingsmethode, of in het uiterste geval een gedeeltelijke financiële afkoop.

Vragen over administratie en rapportage

Hoe vaak moet ik rapporteren over Social Return?
De meeste opdrachtgevers vragen kwartaalrapportages of halfjaarlijkse rapportages. Sommige opdrachtgevers werken met een digitaal portaal waar u uw voortgang kunt registreren. Controleer de rapportagevereisten in uw contract of de aanbestedingsdocumenten.

Welke documenten moet ik bewaren voor Social Return?
Bewaar alle documenten die aantonen dat u mensen uit de doelgroep heeft ingezet: arbeidscontracten, loonstroken, urenstaten, facturen van sociale ondernemingen, verklaringen van doelgroepstatus en eventuele PSO-certificaten van partners. Meer informatie vindt u op de pagina Social Return administratie en bewijsvoering.

Vragen over PSO en certificering

Wat is het verschil tussen SROI en PSO?
SROI (Social Return on Investment) is een contractuele verplichting die opdrachtgevers opleggen bij aanbestedingen. PSO (Prestatieladder Socialer Ondernemen) is een vrijwillig certificeringssysteem waarmee organisaties aantonen dat zij structureel investeren in de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Meer uitleg vindt u op de pagina Verschil tussen SROI en PSO.

Helpt een PSO-certificering bij het invullen van Social Return?
Ja. Veel gemeenten accepteren samenwerking met een PSO-gecertificeerde partij als volwaardige invulling van de SROI-verplichting. Een PSO-certificering geeft bovendien extra punten bij aanbestedingen waarbij Social Return als gunningscriterium wordt gehanteerd.

Meer lezen over Social Return

Terug naar het overzicht: Wat is Social Return (SROI)? — het kennisplatform voor alle informatie over Social Return in Nederland.