De tijd dat Social Return (SROI) enkel neerkwam op het invullen van een percentage van de loonsom, is voorbij. Moderne SROI-beleidskaders maken gebruik van een bouwstenenmodel. Dit model biedt opdrachtnemers een flexibel palet aan mogelijkheden om hun SROI-verplichting op een kwalitatieve en passende manier in te vullen.
Wat is het Bouwstenenmodel?
Het bouwstenenmodel is een systeem waarbij verschillende SROI-activiteiten een bepaalde waarde of fictieve waarde krijgen toegekend. In plaats van enkel te sturen op een financieel percentage van de aanneemsom, kunnen bedrijven kiezen uit een menu van activiteiten die bij hun bedrijfsvoering en expertise passen.
De Meest Voorkomende Bouwstenen
Bouwsteen 1: Arbeidsparticipatie
Dit is de meest directe en traditionele vorm van SROI. Het omvat het bieden van betaalde werkgelegenheid aan mensen uit de SROI-doelgroep, zoals directe dienstverbanden, leer-werkplekken (BBL) en stageplaatsen (BOL).
Bouwsteen 2: Sociale Inkoop
Een zeer effectieve manier om SROI in te vullen, is door samen te werken met sociale ondernemingen. De volledige factuurwaarde van de ingekochte diensten of producten telt vaak mee voor de SROI-verplichting.
Bouwsteen 3: Maatschappelijke Activiteiten
Deze bouwsteen biedt ruimte voor creatieve en lokaal gerichte invullingen, zoals gastlessen en workshops, materiële donaties of vrijwilligerswerk onder werktijd.
Conclusie
Het bouwstenenmodel transformeert SROI van een rigide verplichting naar een flexibel instrument voor maatschappelijke impact. Door bedrijven de keuze te geven hoe ze bijdragen, wordt de kans op een succesvolle en duurzame invulling gemaximaliseerd.
Overzicht van alle erkende bouwstenen
Het bouwstenenmodel biedt opdrachtnemers de flexibiliteit om hun SROI-verplichting in te vullen met een combinatie van activiteiten. Elke activiteit heeft een vastgestelde loonwaarde die meetelt in de totale SROI-realisatie. Hieronder een uitgebreid overzicht van de meest gangbare bouwstenen:
| Bouwsteen | Doelgroep | Gewaardeerde loonwaarde (indicatief) | Bewijsstukken |
|---|---|---|---|
| Dienstverband fulltime (1 jaar) | Participatiewet / Wajong / Wsw | € 20.000 – € 25.000 | Arbeidscontract + loonstroken + doelgroepverklaring |
| Dienstverband parttime (1 jaar) | Participatiewet / Wajong / Wsw | Naar rato van uren | Arbeidscontract + loonstroken + doelgroepverklaring |
| BBL-leerling (Beroepsbegeleidende Leerweg) | Jongeren zonder startkwalificatie | € 8.000 – € 12.000 per jaar | Leerovereenkomst + aanwezigheidsregistratie |
| BOL-stage (Beroepsopleidende Leerweg) | MBO-studenten doelgroep | € 3.000 – € 5.000 per jaar | Stageovereenkomst + begeleiderverklaring |
| Werkervaringsplaats | Langdurig werklozen | € 5.000 – € 8.000 per jaar | Plaatsingsovereenkomst + urenstaten |
| Detachering via SW-bedrijf | Wsw-medewerkers | Factuurwaarde (100%) | Factuur SW-bedrijf + urenspecificatie |
| Samenwerking sociale onderneming | Alle doelgroepen | Factuurwaarde (100%) | Factuur + PSO-certificaat partner |
| Inkoop bij PSO-gecertificeerde partij | Alle doelgroepen | Factuurwaarde × multiplier (0,5–1,0) | Factuur + PSO-certificaat partner |
| Gastles / workshop | Jongeren / werkzoekenden | € 250 – € 500 per sessie | Aanwezigheidslijst + bevestiging school |
| Proefplaatsing / kennismakingsstage | Participatiewet-doelgroep | € 1.000 – € 2.000 | Plaatsingsovereenkomst + evaluatie |
Let op: de exacte loonwaarden per bouwsteen worden vastgesteld door de opdrachtgever en staan beschreven in de aanbestedingsdocumenten of het SROI-beleid van de gemeente. Bovenstaande bedragen zijn indicatief en gebaseerd op gangbare praktijk.
Hoe kiest u de juiste combinatie van bouwstenen?
De keuze voor een specifieke combinatie van bouwstenen hangt af van meerdere factoren: de aard van uw bedrijfsactiviteiten, de beschikbare capaciteit voor begeleiding, de eisen van uw opdrachtgever en de beschikbaarheid van geschikte kandidaten of partners. Een goede strategie begint met het in kaart brengen van uw eigen mogelijkheden.
| Type bedrijf | Meest geschikte bouwstenen | Reden |
|---|---|---|
| Bouwbedrijf | BBL-leerling, werkervaringsplaats, SW-detachering | Praktische werkzaamheden geschikt voor doelgroep |
| Schoonmaakbedrijf | Dienstverband, SW-detachering, sociale onderneming | Laagdrempelige instapfuncties beschikbaar |
| IT-bedrijf | Stage, gastles, inkoop bij PSO-partner | Beperkte instapfuncties, maar wel stage- en inkoopkansen |
| Zorginstelling | Dienstverband, werkervaringsplaats, BBL-leerling | Breed scala aan functies geschikt voor doelgroep |
| Facilitaire dienstverlener | Sociale onderneming, PSO-inkoop, detachering | Flexibele inzet via partners mogelijk |
Bouwstenenmodel versus vaste plaatsingsverplichting
Niet alle opdrachtgevers hanteren het bouwstenenmodel. Sommige gemeenten leggen een vaste plaatsingsverplichting op: u moet een bepaald aantal personen uit de doelgroep in dienst nemen. Het bouwstenenmodel is flexibeler en wordt steeds vaker toegepast, maar het is essentieel om vooraf te controleren welk systeem uw opdrachtgever hanteert.
| Kenmerk | Bouwstenenmodel | Vaste plaatsingsverplichting |
|---|---|---|
| Flexibiliteit | Hoog: combinatie van activiteiten mogelijk | Laag: specifiek aantal personen vereist |
| Geschikt voor | Alle sectoren | Sectoren met veel instapfuncties |
| Administratieve last | Gemiddeld: meerdere bewijsstukken per bouwsteen | Laag: één type bewijsstuk per persoon |
| Risico | Laag: meerdere invulroutes beschikbaar | Hoog: bij uitval van medewerker direct probleem |
| Toepassing | Rijksoverheid, veel grote gemeenten | Sommige gemeenten, specifieke sectoren |
Veelgestelde vragen over het bouwstenenmodel
Mag ik bouwstenen combineren?
Ja, dat is juist de bedoeling van het bouwstenenmodel. U kunt meerdere activiteiten combineren tot de totale SROI-verplichting is ingevuld. Zorg wel dat elke bouwsteen afzonderlijk gedocumenteerd is met de juiste bewijsstukken.
Telt samenwerking met een niet-gecertificeerde sociale onderneming ook mee?
Dat hangt af van uw opdrachtgever. Sommige gemeenten accepteren alleen samenwerking met erkende of PSO-gecertificeerde partners. Controleer dit altijd vooraf in de aanbestedingsdocumenten of bij de contactpersoon van uw opdrachtgever.
Hoe bereken ik hoeveel bouwstenen ik nodig heb?
Bereken eerst uw totale SROI-verplichting (aanneemsom × percentage). Vervolgens kiest u bouwstenen waarvan de loonwaarden optellen tot dat bedrag. Meer rekenvoorbeelden vindt u op de pagina SROI Rekenvoorbeeld: Van Theorie naar Praktijk.
Meer lezen over Social Return
Terug naar het overzicht: Wat is Social Return (SROI)? — het kennisplatform voor alle informatie over Social Return in Nederland.
- De Social Return verplichting: wanneer geldt het en welke percentages?
- SROI berekenen: formules en rekenvoorbeelden
- SROI Rekenvoorbeeld: Van Theorie naar Praktijk
- Sociale ondernemingen als partner voor SROI
- Verschil tussen SROI en PSO-certificering
- Social Return administratie en bewijsvoering
- Praktische uitvoering van Social Return