De Bouwstenen van Social Return: Een Flexibele Invulling

De tijd dat Social Return (SROI) enkel neerkwam op het invullen van een percentage van de loonsom, is voorbij. Moderne SROI-beleidskaders maken gebruik van een bouwstenenmodel. Dit model biedt opdrachtnemers een flexibel palet aan mogelijkheden om hun SROI-verplichting op een kwalitatieve en passende manier in te vullen.

Wat is het Bouwstenenmodel?

Het bouwstenenmodel is een systeem waarbij verschillende SROI-activiteiten een bepaalde waarde of fictieve waarde krijgen toegekend. In plaats van enkel te sturen op een financieel percentage van de aanneemsom, kunnen bedrijven kiezen uit een menu van activiteiten die bij hun bedrijfsvoering en expertise passen.

De Meest Voorkomende Bouwstenen

Bouwsteen 1: Arbeidsparticipatie

Dit is de meest directe en traditionele vorm van SROI. Het omvat het bieden van betaalde werkgelegenheid aan mensen uit de SROI-doelgroep, zoals directe dienstverbanden, leer-werkplekken (BBL) en stageplaatsen (BOL).

Bouwsteen 2: Sociale Inkoop

Een zeer effectieve manier om SROI in te vullen, is door samen te werken met sociale ondernemingen. De volledige factuurwaarde van de ingekochte diensten of producten telt vaak mee voor de SROI-verplichting.

Bouwsteen 3: Maatschappelijke Activiteiten

Deze bouwsteen biedt ruimte voor creatieve en lokaal gerichte invullingen, zoals gastlessen en workshops, materiële donaties of vrijwilligerswerk onder werktijd.

Conclusie

Het bouwstenenmodel transformeert SROI van een rigide verplichting naar een flexibel instrument voor maatschappelijke impact. Door bedrijven de keuze te geven hoe ze bijdragen, wordt de kans op een succesvolle en duurzame invulling gemaximaliseerd.


Overzicht van alle erkende bouwstenen

Het bouwstenenmodel biedt opdrachtnemers de flexibiliteit om hun SROI-verplichting in te vullen met een combinatie van activiteiten. Elke activiteit heeft een vastgestelde loonwaarde die meetelt in de totale SROI-realisatie. Hieronder een uitgebreid overzicht van de meest gangbare bouwstenen:

Bouwsteen Doelgroep Gewaardeerde loonwaarde (indicatief) Bewijsstukken
Dienstverband fulltime (1 jaar) Participatiewet / Wajong / Wsw € 20.000 – € 25.000 Arbeidscontract + loonstroken + doelgroepverklaring
Dienstverband parttime (1 jaar) Participatiewet / Wajong / Wsw Naar rato van uren Arbeidscontract + loonstroken + doelgroepverklaring
BBL-leerling (Beroepsbegeleidende Leerweg) Jongeren zonder startkwalificatie € 8.000 – € 12.000 per jaar Leerovereenkomst + aanwezigheidsregistratie
BOL-stage (Beroepsopleidende Leerweg) MBO-studenten doelgroep € 3.000 – € 5.000 per jaar Stageovereenkomst + begeleiderverklaring
Werkervaringsplaats Langdurig werklozen € 5.000 – € 8.000 per jaar Plaatsingsovereenkomst + urenstaten
Detachering via SW-bedrijf Wsw-medewerkers Factuurwaarde (100%) Factuur SW-bedrijf + urenspecificatie
Samenwerking sociale onderneming Alle doelgroepen Factuurwaarde (100%) Factuur + PSO-certificaat partner
Inkoop bij PSO-gecertificeerde partij Alle doelgroepen Factuurwaarde × multiplier (0,5–1,0) Factuur + PSO-certificaat partner
Gastles / workshop Jongeren / werkzoekenden € 250 – € 500 per sessie Aanwezigheidslijst + bevestiging school
Proefplaatsing / kennismakingsstage Participatiewet-doelgroep € 1.000 – € 2.000 Plaatsingsovereenkomst + evaluatie

Let op: de exacte loonwaarden per bouwsteen worden vastgesteld door de opdrachtgever en staan beschreven in de aanbestedingsdocumenten of het SROI-beleid van de gemeente. Bovenstaande bedragen zijn indicatief en gebaseerd op gangbare praktijk.

Hoe kiest u de juiste combinatie van bouwstenen?

De keuze voor een specifieke combinatie van bouwstenen hangt af van meerdere factoren: de aard van uw bedrijfsactiviteiten, de beschikbare capaciteit voor begeleiding, de eisen van uw opdrachtgever en de beschikbaarheid van geschikte kandidaten of partners. Een goede strategie begint met het in kaart brengen van uw eigen mogelijkheden.

Type bedrijf Meest geschikte bouwstenen Reden
Bouwbedrijf BBL-leerling, werkervaringsplaats, SW-detachering Praktische werkzaamheden geschikt voor doelgroep
Schoonmaakbedrijf Dienstverband, SW-detachering, sociale onderneming Laagdrempelige instapfuncties beschikbaar
IT-bedrijf Stage, gastles, inkoop bij PSO-partner Beperkte instapfuncties, maar wel stage- en inkoopkansen
Zorginstelling Dienstverband, werkervaringsplaats, BBL-leerling Breed scala aan functies geschikt voor doelgroep
Facilitaire dienstverlener Sociale onderneming, PSO-inkoop, detachering Flexibele inzet via partners mogelijk

Bouwstenenmodel versus vaste plaatsingsverplichting

Niet alle opdrachtgevers hanteren het bouwstenenmodel. Sommige gemeenten leggen een vaste plaatsingsverplichting op: u moet een bepaald aantal personen uit de doelgroep in dienst nemen. Het bouwstenenmodel is flexibeler en wordt steeds vaker toegepast, maar het is essentieel om vooraf te controleren welk systeem uw opdrachtgever hanteert.

Kenmerk Bouwstenenmodel Vaste plaatsingsverplichting
Flexibiliteit Hoog: combinatie van activiteiten mogelijk Laag: specifiek aantal personen vereist
Geschikt voor Alle sectoren Sectoren met veel instapfuncties
Administratieve last Gemiddeld: meerdere bewijsstukken per bouwsteen Laag: één type bewijsstuk per persoon
Risico Laag: meerdere invulroutes beschikbaar Hoog: bij uitval van medewerker direct probleem
Toepassing Rijksoverheid, veel grote gemeenten Sommige gemeenten, specifieke sectoren

Veelgestelde vragen over het bouwstenenmodel

Mag ik bouwstenen combineren?
Ja, dat is juist de bedoeling van het bouwstenenmodel. U kunt meerdere activiteiten combineren tot de totale SROI-verplichting is ingevuld. Zorg wel dat elke bouwsteen afzonderlijk gedocumenteerd is met de juiste bewijsstukken.

Telt samenwerking met een niet-gecertificeerde sociale onderneming ook mee?
Dat hangt af van uw opdrachtgever. Sommige gemeenten accepteren alleen samenwerking met erkende of PSO-gecertificeerde partners. Controleer dit altijd vooraf in de aanbestedingsdocumenten of bij de contactpersoon van uw opdrachtgever.

Hoe bereken ik hoeveel bouwstenen ik nodig heb?
Bereken eerst uw totale SROI-verplichting (aanneemsom × percentage). Vervolgens kiest u bouwstenen waarvan de loonwaarden optellen tot dat bedrag. Meer rekenvoorbeelden vindt u op de pagina SROI Rekenvoorbeeld: Van Theorie naar Praktijk.

Wie helpt bij social return?
Het eerste aanspreekpunt is de social return-coördinator van de aanbestedende dienst. Daarnaast begeleiden gespecialiseerde bureaus opdrachtnemers bij de invulling en de verantwoording, zoals GreenFox Social Return.


Meer lezen over Social Return

Terug naar het overzicht: Wat is Social Return (SROI)?, het kennisplatform voor alle informatie over Social Return in Nederland.