Social Return in IT en ICT — Uitdagingen en oplossingen
Wat is het?
Social Return in IT en ICT verwijst naar de verplichting voor technologiebedrijven om bij overheidsopdrachten een deel van de contractwaarde in te zetten voor het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanwege de hoge kwalificatie-eisen in de IT-sector vergt dit vaak een creatieve en innovatieve aanpak, zoals omscholingstrajecten of samenwerking met gespecialiseerde sociale ondernemingen.
De IT-sector kampt met een structureel tekort aan gekwalificeerd personeel. Tegelijkertijd stellen overheden steeds vaker forse Social Return-eisen bij ICT-aanbestedingen. Dit creëert een spanningsveld: hoe plaats je iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt in een hooggekwalificeerde IT-rol? In de praktijk zien we dat succesvolle IT-dienstverleners SROI niet zien als een afvinkoefening, maar als een kans om nieuw talent aan te boren via IT-traineeships, of door diensten uit te besteden aan sociale IT-bedrijven.
Waarom is Social Return in de IT-sector vaak een uitdaging?
De Rijksoverheid (via IUC-Noord of DICTU) en grote gemeenten kopen jaarlijks voor miljarden aan IT-diensten in. De standaard SROI-eis van 5% van de contractwaarde is in de IT vaak lastig te realiseren door de mismatch tussen de vereiste skills (zoals softwareontwikkeling of cybersecurity) en het profiel van de gemiddelde SROI-kandidaat. Daarom staan opdrachtgevers in de IT-sector steeds vaker open voor ‘maatwerk’. Dit betekent dat IT-bedrijven de ruimte krijgen om te investeren in langdurige omscholingstrajecten (bijvoorbeeld van statushouders naar data-analisten) of om de SROI-waarde in te vullen via maatschappelijke projecten, zoals het geven van digitale vaardigheidstrainingen aan kwetsbare groepen.
Welke SROI-percentages gelden er bij ICT-aanbestedingen?
In de praktijk zien we dat dit onderwerp specifieke aandacht vereist. De eisen vanuit opdrachtgevers worden steeds strikter, wat betekent dat organisaties vooraf goed moeten nadenken over de haalbaarheid. Door vroegtijdig in gesprek te gaan met de aanbestedende dienst, kunnen realistische afspraken worden gemaakt die zowel de maatschappelijke impact als de bedrijfsvoering ten goede komen.
Hoe kunnen IT-bedrijven voldoen aan hun Social Return verplichting?
Een succesvolle aanpak begint bij het verankeren van de doelstelling in de eigen organisatie. Dit is geen taak die uitsluitend bij HR of Sales thuishoort; het vereist draagvlak op de werkvloer. Vaak wordt gekozen voor een combinatie van directe plaatsingen, samenwerking met sociale werkbedrijven, en het inkopen van diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen.
Wat is de rol van omscholing en IT-traineeships bij SROI?
Daarnaast speelt wet- en regelgeving een belangrijke rol. Volgens de Aanbestedingswet 2012 hebben overheden de ruimte om sociale voorwaarden te stellen aan de uitvoering van de opdracht [1]. Dit wordt vaak vertaald in contractuele verplichtingen waarbij de opdrachtnemer periodiek moet rapporteren over de voortgang. Een goede administratie en registratie zijn hierbij essentieel om boetes te voorkomen.
Mogen IT-bedrijven hun SROI-verplichting uitbesteden?
Om de doelen te behalen, wordt vaak gebruikgemaakt van de expertise van externe partijen. Jobcoaches, gemeentelijke werkgeversservicepunten (WSP’s) en gespecialiseerde bureaus kunnen ondersteunen bij de werving, selectie en begeleiding van kandidaten. Dit verlaagt de drempel voor werkgevers en vergroot de kans op een duurzame plaatsing aanzienlijk.
Hoe ga je om met veiligheidsscreenings (VOG) bij de SROI-doelgroep?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Wat is de waarde van een PSO-certificering voor IT-bedrijven?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Veelgestelde vragen (FAQ)
Kan ik een SROI-kandidaat inzetten op een ander project dan de aanbesteding?
Ja, de meeste opdrachtgevers staan toe dat de SROI-kandidaat ergens anders binnen uw IT-organisatie wordt ingezet, zolang de inzet maar plaatsvindt tijdens de looptijd van het contract.
Tellen kosten voor IT-opleidingen mee voor de SROI-waarde?
Vaak wel. Bij veel gemeenten en de Rijksoverheid mogen begeleidingskosten en opleidingskosten (zoals certificeringen) worden meegeteld, mits dit vooraf is goedgekeurd.
Wat als we echt geen geschikte IT-kandidaat kunnen vinden?
Als u kunt aantonen dat u voldoende inspanningen heeft verricht (inspanningsverplichting), kunt u in overleg met de opdrachtgever overstappen op alternatieve invullingen, zoals sociaal inkopen.
Zijn er IT-bedrijven die volledig uit SROI-kandidaten bestaan?
Ja, er zijn diverse sociale ondernemingen in de IT-sector (bijv. voor software testing of data-invoer) die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebben. U kunt bij hen inkopen om uw verplichting te vervullen.
Telt het doneren van afgeschreven laptops mee voor Social Return?
Dit hangt sterk af van de opdrachtgever. Soms wordt dit geaccepteerd als maatschappelijke activiteit, maar de focus ligt primair op arbeidsparticipatie.
Geldt SROI ook bij de inkoop van standaard softwarelicenties?
Meestal niet. Bij pure leveringen van standaard software (off-the-shelf) wordt SROI vaak uitgesloten, maar bij maatwerksoftware, implementatie en beheer geldt het vrijwel altijd.
Hoe kan GreenFox Social Return helpen bij IT-aanbestedingen?
GreenFox Social Return helpt IT-bedrijven bij het ontwerpen van een haalbaar SROI-plan, het vinden van de juiste partners voor omscholing, en het inrichten van een sluitende administratie richting de opdrachtgever.
Bronnen en wetgeving
- [1] Rijksoverheid: [Aanbestedingswet 2012 en sociale voorwaarden](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aanbesteden/regels-voor-aanbesteden)
- [2] PIANOo (Expertisecentrum Aanbesteden): [Handreiking Social Return](https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/social-return)
- UWV: Informatie over doelgroepen en loonkostensubsidie
*Wilt u advies over de invulling van Social Return binnen uw organisatie? Neem contact op met de experts van GreenFox Social Return voor een aanpak op maat.*