Social Return Maatwerk en Jobcarving — Praktische oplossingen
Wat is het?
Jobcarving (baancreatie) is een methodiek binnen Social Return waarbij bestaande functies binnen een bedrijf worden geanalyseerd en opgesplitst. Eenvoudige, routinematige taken worden uit reguliere functies ‘gesneden’ (gecarved) en samengevoegd tot een nieuwe, volwaardige functie die geschikt is voor iemand met een arbeidsbeperking of een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
Een van de grootste misverstanden over Social Return is dat er direct een ‘kant-en-klare’ vacature beschikbaar moet zijn voor de doelgroep. In de praktijk blijkt vaak dat de eisen voor bestaande vacatures te hoog zijn voor mensen uit de Participatiewet of Wajong. De oplossing hiervoor is maatwerk en jobcarving. Door creatief naar werkprocessen te kijken, kunnen bedrijven niet alleen aan hun SROI-verplichting voldoen, maar ook de werkdruk voor hun reguliere, vaak schaarse vakmensen verlagen.
Wat is het verschil tussen jobcarving en reguliere vacatures?
Jobcarving begint altijd met een grondige werkplekanalyse op de werkvloer. Stel dat een hoogopgeleide monteur in de bouw dagelijks 20% van zijn tijd besteedt aan het opruimen van de werkplek, het sorteren van materialen en het klaarzetten van gereedschap. Door deze taken bij vier monteurs weg te halen, ontstaat er één nieuwe, afgebakende functie (bijvoorbeeld ‘materiaalbeheerder’). Deze functie is uitermate geschikt voor een SROI-kandidaat. De monteurs kunnen zich 100% focussen op hun vakwerk, de efficiëntie stijgt, en het bedrijf voldoet aan de Social Return verplichting. Dit principe wordt met succes toegepast in de bouw, de zorg, de IT en de facilitaire dienstverlening.
Welke taken zijn geschikt om te ‘carven’ voor SROI?
In de praktijk zien we dat dit onderwerp specifieke aandacht vereist. De eisen vanuit opdrachtgevers worden steeds strikter, wat betekent dat organisaties vooraf goed moeten nadenken over de haalbaarheid. Door vroegtijdig in gesprek te gaan met de aanbestedende dienst, kunnen realistische afspraken worden gemaakt die zowel de maatschappelijke impact als de bedrijfsvoering ten goede komen.
Hoe voer je een succesvolle werkplekanalyse uit?
Een succesvolle aanpak begint bij het verankeren van de doelstelling in de eigen organisatie. Dit is geen taak die uitsluitend bij HR of Sales thuishoort; het vereist draagvlak op de werkvloer. Vaak wordt gekozen voor een combinatie van directe plaatsingen, samenwerking met sociale werkbedrijven, en het inkopen van diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen.
Wat is de business case (ROI) van jobcarving voor werkgevers?
Daarnaast speelt wet- en regelgeving een belangrijke rol. Volgens de Aanbestedingswet 2012 hebben overheden de ruimte om sociale voorwaarden te stellen aan de uitvoering van de opdracht [1]. Dit wordt vaak vertaald in contractuele verplichtingen waarbij de opdrachtnemer periodiek moet rapporteren over de voortgang. Een goede administratie en registratie zijn hierbij essentieel om boetes te voorkomen.
Hoe begeleid je een kandidaat op een gecarvede werkplek?
Om de doelen te behalen, wordt vaak gebruikgemaakt van de expertise van externe partijen. Jobcoaches, gemeentelijke werkgeversservicepunten (WSP’s) en gespecialiseerde bureaus kunnen ondersteunen bij de werving, selectie en begeleiding van kandidaten. Dit verlaagt de drempel voor werkgevers en vergroot de kans op een duurzame plaatsing aanzienlijk.
Wat is de rol van de jobcoach bij maatwerk?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Mogen gecarvede functies ook buiten het SROI-project worden ingezet?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is jobcarving verplicht bij Social Return?
Het is niet wettelijk verplicht, maar opdrachtgevers verwachten wel dat u zich inspant. Als u aangeeft ‘geen geschikte vacatures’ te hebben, zal de opdrachtgever u vrijwel zeker vragen of u de mogelijkheden van jobcarving heeft onderzocht.
Kan jobcarving ook op kantoor (administratief) worden toegepast?
Zeker. Taken zoals data-invoer, archivering, postverwerking, het scannen van documenten of het voorbereiden van vergaderzalen lenen zich uitstekend voor jobcarving in een kantooromgeving.
Kost het creëren van een nieuwe functie niet meer geld dan het oplevert?
Initieel vergt het een tijdsinvestering, maar de business case is vaak positief. U bespaart dure uren van vakmensen, ontvangt vaak loonkostensubsidie voor de SROI-kandidaat, en u voorkomt SROI-boetes.
Wie voert de werkplekanalyse voor jobcarving uit?
Dit kan worden gedaan door HR, maar vaak worden hier gespecialiseerde jobcoaches of externe adviseurs (zoals het UWV of gespecialiseerde bureaus) voor ingeschakeld.
Wat als de gecarvede taken na verloop van tijd verdwijnen?
Dan is maatwerk vereist. Een goede jobcoach kijkt continu mee of het takenpakket kan worden uitgebreid of aangepast naarmate de kandidaat groeit in zijn of haar ontwikkeling.
Heeft een SROI-kandidaat op een gecarvede plek recht op het minimumloon?
Ja, de kandidaat heeft altijd recht op minimaal het wettelijk minimumloon. Als de arbeidsproductiviteit lager is, kan de werkgever loonkostensubsidie aanvragen bij de gemeente.
Hoe helpt GreenFox Social Return bij jobcarving?
GreenFox Social Return voert werkplekanalyses uit bij bedrijven, identificeert geschikte taken voor jobcarving, matcht de juiste kandidaten en verzorgt de langdurige jobcoaching op de werkvloer.
Bronnen en wetgeving
- [1] Rijksoverheid: [Aanbestedingswet 2012 en sociale voorwaarden](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aanbesteden/regels-voor-aanbesteden)
- [2] PIANOo (Expertisecentrum Aanbesteden): [Handreiking Social Return](https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/social-return)
- UWV: Informatie over doelgroepen en loonkostensubsidie
*Wilt u advies over de invulling van Social Return binnen uw organisatie? Neem contact op met de experts van GreenFox Social Return voor een aanpak op maat.*