Social Return kan op twee manieren worden opgenomen in een aanbesteding: als uitvoeringsvoorwaarde (een contractuele verplichting voor alle inschrijvers) of als gunningscriterium (een beoordelingsfactor waarbij een betere invulling meer punten oplevert). Dit artikel gaat uitgebreid in op Social Return als gunningscriterium: wat het inhoudt, hoe het wordt beoordeeld en hoe u als inschrijver een sterk plan opstelt.
Definitie: Gunningscriterium Social Return
Een gunningscriterium Social Return is een beoordelingsfactor in een aanbestedingsprocedure waarbij inschrijvers worden beoordeeld op de kwaliteit en ambitie van hun Social Return plan. Een betere invulling levert meer punten op en vergroot de kans op gunning van de opdracht.
Verschil tussen gunningscriterium en uitvoeringsvoorwaarde
Het is essentieel om het onderscheid te begrijpen tussen Social Return als gunningscriterium en als uitvoeringsvoorwaarde, omdat de aanpak en de consequenties fundamenteel verschillen:
| Kenmerk | Gunningscriterium | Uitvoeringsvoorwaarde |
|---|---|---|
| Wanneer beoordeeld? | Tijdens de aanbestedingsprocedure (bij beoordeling inschrijvingen) | Tijdens de uitvoering van de opdracht |
| Verplicht voor alle inschrijvers? | Ja, maar de ambitie bepaalt de score | Ja, minimumeis voor alle inschrijvers |
| Effect op gunning | Directe invloed op totaalscore en kans op gunning | Geen invloed op gunning (wel op contract) |
| Consequentie bij niet-nakomen | Lagere score, minder kans op gunning | Contractuele sancties (boete, uitsluiting) |
| Juridische basis | Art. 2.115 Aanbestedingswet (BPKV) | Art. 2.82 Aanbestedingswet |
Hoe wordt Social Return als gunningscriterium beoordeeld?
Wanneer Social Return als gunningscriterium wordt gehanteerd, beoordelen opdrachtgevers de inschrijvingen op basis van een vooraf vastgesteld beoordelingskader. De meest gebruikte beoordelingsmethoden zijn:
| Beoordelingsmethode | Hoe het werkt | Voordeel |
|---|---|---|
| Percentage-methode | Hogere SROI-percentage = meer punten (bijv. 5% = 5 punten, 7% = 7 punten) | Eenvoudig en transparant |
| Plan-kwaliteitsmethode | Beoordeling op concreetheid, realisme en ambitie van het SROI-plan | Stimuleert kwalitatieve invulling |
| Doelgroep-methode | Extra punten voor inzet van specifieke doelgroepen (bijv. Wajong, statushouders) | Gericht op specifieke maatschappelijke doelen |
| PSO-niveau methode | Hogere PSO-certificering = meer punten | Beloont structurele inclusiviteit |
| Combinatiemethode | Combinatie van percentage, kwaliteit en doelgroep | Meest genuanceerde beoordeling |
Hoe schrijft u een winnend Social Return plan?
Als Social Return als gunningscriterium wordt gehanteerd, is de kwaliteit van uw plan direct bepalend voor uw score en kans op gunning. Een sterk plan voldoet aan de volgende criteria:
- Concreet en specifiek: Benoem exacte aantallen personen, specifieke doelgroepen en concrete activiteiten. Vage beloften scoren laag.
- Realistisch en uitvoerbaar: Laat zien dat u de capaciteit en contacten heeft om het plan daadwerkelijk uit te voeren. Noem namen van partners of kandidaten als dat mogelijk is.
- Ambitieus maar haalbaar: Ga verder dan het minimum, maar maak geen beloften die u niet kunt waarmaken. Opdrachtgevers beoordelen ook de geloofwaardigheid van het plan.
- Aansluitend bij de opdracht: Laat zien dat u begrijpt wat de opdrachtgever wil bereiken. Sluit uw plan aan bij de specifieke doelgroepen of prioriteiten van de opdrachtgever.
- Meetbaar en rapporteerbaar: Beschrijf hoe u de voortgang gaat meten en rapporteren. Dit geeft de opdrachtgever vertrouwen in de uitvoering.
Weging van Social Return in de totaalscore
De weging van Social Return als gunningscriterium varieert per aanbesteding. In de meeste gevallen maakt het onderdeel uit van de kwaliteitsscore, die samen met de prijsscore de totaalscore bepaalt. Gangbare wegingen zijn:
| Aanbestedingstype | Typische weging Social Return | Totale kwaliteitsweging |
|---|---|---|
| Bouw en infra | 5–15% van totaalscore | 30–50% kwaliteit, 50–70% prijs |
| Dienstverlening | 10–20% van totaalscore | 40–60% kwaliteit, 40–60% prijs |
| Sociaal domein | 15–30% van totaalscore | 60–80% kwaliteit, 20–40% prijs |
| Facilitaire diensten | 10–20% van totaalscore | 40–60% kwaliteit, 40–60% prijs |
Juridische basis: BPKV en de Aanbestedingswet
Social Return als gunningscriterium valt onder de categorie Best Practices Kwaliteitscriteria voor Vergelijking (BPKV), geregeld in artikel 2.115 van de Aanbestedingswet 2012. Dit artikel staat toe dat opdrachtgevers naast prijs ook kwaliteitscriteria hanteren bij de beoordeling van inschrijvingen, waaronder sociale criteria.
De Europese aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU biedt in artikel 67 de grondslag voor het gebruik van sociale criteria als gunningscriterium. Voorwaarde is dat de criteria verband houden met het onderwerp van de opdracht en transparant zijn gecommuniceerd in de aanbestedingsdocumenten.
Veelgestelde vragen over het gunningscriterium Social Return
Kan ik een hogere SROI-ambitie opgeven dan ik realistisch kan halen?
Dat is juridisch riskant. Als u een ambitie opgeeft die u niet kunt waarmaken, kan de opdrachtgever dit beschouwen als misleiding en uw inschrijving ongeldig verklaren. Bovendien kunt u contractueel worden gehouden aan uw opgegeven ambitie.
Wordt mijn Social Return plan gecontroleerd na gunning?
Ja. Als Social Return als gunningscriterium is gehanteerd, wordt uw plan onderdeel van het contract. De opdrachtgever zal de uitvoering monitoren en u houden aan de beloften die u heeft gedaan in uw inschrijving.
Wat als ik een PSO-certificering heb? Levert dat automatisch extra punten op?
Dat hangt af van het beoordelingskader van de opdrachtgever. Sommige opdrachtgevers kennen automatisch extra punten toe aan PSO-gecertificeerde inschrijvers. Anderen beoordelen het plan op inhoud, waarbij een PSO-certificering als ondersteunend bewijs kan dienen.
Meer lezen over Social Return
Terug naar het overzicht: Wat is Social Return (SROI)? — het kennisplatform voor alle informatie over Social Return in Nederland.