De termen SROI en PSO zijn centraal in het discours over maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar vertegenwoordigen fundamenteel verschillende concepten. SROI is een projectgebonden verplichting, terwijl PSO een organisatie-brede certificering is. Het begrijpen van dit verschil is essentieel voor bedrijven die aanbestedingen doen bij de overheid.
Definitie: Verschil SROI en PSO
Het kernverschil is dat SROI (Social Return on Investment) een contractuele eis is die per project wordt opgelegd, terwijl PSO (Prestatieladder Socialer Ondernemen) een vrijwillig keurmerk is dat de structurele prestatie van een hele organisatie op het gebied van sociaal werkgeverschap certificeert.
SROI: De Projectmatige Verplichting
SROI (Social Return on Investment) is een voorwaarde die een opdrachtgever, zoals een gemeente, opneemt in een specifieke aanbesteding. De focus ligt op het creëren van een meetbare sociale impact die direct gerelateerd is aan de betreffende opdracht.
- Kenmerk: Verplichting, contractuele eis.
- Focus: Project-specifiek.
- Doel: Sociale waarde genereren als onderdeel van een specifieke overheidsinvestering.
PSO: De Organisatie-brede Certificering
De PSO (Prestatieladder Socialer Ondernemen) is een onafhankelijk en wetenschappelijk onderbouwd TNO-keurmerk dat de mate van sociaal ondernemerschap van een organisatie meet. Het is een erkenning voor bedrijven die structureel meer werkgelegenheid bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt dan andere bedrijven.
- Kenmerk: Vrijwillige certificering, keurmerk.
- Focus: Organisatie-breed.
- Doel: Het stimuleren en erkennen van duurzaam en inclusief werkgeverschap.
De Wisselwerking Tussen SROI en PSO
| Aspect | SROI (Social Return on Investment) | PSO (Prestatieladder Socialer Ondernemen) |
|---|---|---|
| Wat is het? | Een contractuele verplichting in een aanbesteding. | Een onafhankelijke certificering voor socialer ondernemen. |
| Focus | Project-specifiek. | Organisatie-breed. |
| Verplichting | Ja, indien opgenomen in het contract. | Nee, het is een vrijwillig keurmerk. |
| Relatie | Samenwerken met een PSO-gecertificeerde partner is een efficiënte manier om aan de SROI-verplichting te voldoen. | Een PSO-certificaat toont aan dat een bedrijf structureel bijdraagt aan sociale werkgelegenheid. |
Conclusie
In essentie is SROI de vraag van de overheid om sociale impact te realiseren binnen een project, terwijl de PSO-certificering het bewijs is dat een organisatie structureel invulling geeft aan sociaal ondernemerschap. Voor veel bedrijven is het behalen van een PSO-certificaat een proactieve strategie om efficiënt en geloofwaardig aan toekomstige SROI-verplichtingen te voldoen.
Referenties
Vergelijking: SROI versus PSO op alle kenmerken
Om het verschil tussen SROI en PSO volledig te begrijpen, is een directe vergelijking op alle relevante kenmerken het meest inzichtelijk. De onderstaande tabel geeft een volledig overzicht:
| Kenmerk | SROI (Social Return on Investment) | PSO (Prestatieladder Socialer Ondernemen) |
|---|---|---|
| Wat is het? | Contractuele verplichting in aanbestedingen | Vrijwillig certificeringssysteem |
| Wie legt het op? | Opdrachtgever (overheid) | Organisatie kiest zelf voor certificering |
| Wanneer van toepassing? | Bij specifieke overheidsopdrachten | Altijd, ongeacht opdrachten |
| Meetmethode | Percentage van aanneemsom | Percentage medewerkers uit doelgroep |
| Certificering | Nee, contractuele afspraak | Ja, onafhankelijk gecertificeerd |
| Niveaus | Geen niveaus, wel percentages | PSO-10, PSO-20, PSO-30, PSO-30+ |
| Geldigheid | Per opdracht | 3 jaar, daarna hercertificering |
| Kosten | Kosten van plaatsing/samenwerking | Certificeringskosten + auditosten |
| Voordeel bij aanbesteding | Verplichting invullen = contractuele eis | Hogere score bij gunningscriteria |
Hoe verhouden SROI en PSO zich tot elkaar?
SROI en PSO zijn complementair aan elkaar, niet concurrerend. Een organisatie met een PSO-certificering heeft aangetoond dat zij structureel investeert in de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit maakt het voor opdrachtgevers eenvoudiger om de SROI-verplichting te accepteren als ingevuld via samenwerking met die gecertificeerde partij.
Veel gemeenten accepteren samenwerking met een PSO-gecertificeerde partij als volwaardige invulling van de SROI-verplichting. De factuurwaarde van de samenwerking telt dan mee als SROI-realisatie. Dit is voor veel opdrachtnemers de meest praktische route: zij hoeven zelf geen doelgroepmedewerkers in dienst te nemen, maar werken samen met een gecertificeerde partij die dit al structureel doet.
De PSO-ladder: niveaus en wat ze betekenen
De PSO-ladder kent vier niveaus, gebaseerd op het percentage medewerkers dat een organisatie in dienst heeft uit de doelgroep van de Participatiewet, Wajong of Wsw:
| PSO-niveau | Percentage doelgroepmedewerkers | Betekenis |
|---|---|---|
| PSO-10 | Minimaal 10% meer dan gemiddeld in de sector | Beginner: organisatie neemt eerste stappen |
| PSO-20 | Minimaal 20% meer dan gemiddeld in de sector | Gevorderd: structurele inzet doelgroep |
| PSO-30 | Minimaal 30% meer dan gemiddeld in de sector | Expert: organisatie is koploper in sector |
| PSO-30+ | Meer dan 30% boven sectorgemiddelde | Topper: uitzonderlijk hoge inclusiviteit |
Veelgestelde vragen over SROI en PSO
Kan ik mijn PSO-certificering gebruiken als bewijs voor mijn SROI-verplichting?
Dat hangt af van uw opdrachtgever. Sommige gemeenten accepteren een PSO-certificering als (gedeeltelijk) bewijs dat u aan de SROI-verplichting voldoet. Andere opdrachtgevers vragen aanvullende bewijsstukken. Controleer dit altijd in de aanbestedingsdocumenten.
Is een PSO-certificering verplicht om Social Return in te vullen?
Nee. Een PSO-certificering is nooit verplicht. Het is een vrijwillig keurmerk dat organisaties helpt om hun inclusiviteitsbeleid aantoonbaar te maken. Voor de invulling van SROI zijn er meerdere routes mogelijk, ook zonder PSO-certificering.
Wat kost een PSO-certificering?
De kosten voor een PSO-certificering bestaan uit een eenmalige aanvraagvergoeding en jaarlijkse auditkosten. De exacte bedragen zijn afhankelijk van de omvang van de organisatie en het gewenste niveau. Meer informatie vindt u op de website van Stichting PSO-Nederland.
Meer lezen over Social Return
Terug naar het overzicht: Wat is Social Return (SROI)? — het kennisplatform voor alle informatie over Social Return in Nederland.
- De Social Return verplichting: wanneer geldt het en welke percentages?
- Juridisch kader: artikel 2.82 Aanbestedingswet
- SROI berekenen: formules en rekenvoorbeelden
- Social Return administratie en bewijsvoering
- Praktische uitvoering van Social Return
- Veelgestelde vragen over Social Return
- Best practices: voorbeelden uit de praktijk
Verdieping op dit onderwerp: SROI en de PSO-Ladder: wat is de connectie? — een uitgebreide analyse van hoe beide instrumenten samenwerken in de aanbestedingspraktijk.
Meer over sociale ondernemingen als SROI-partner: Sociale Ondernemingen: De Sleutel tot Effectieve SROI.