Het Social Return Bouwstenenmodel — Hoe werkt het?
Wat is het?
Het Social Return Bouwstenenmodel is een gestandaardiseerde rekenmethodiek die door veel Nederlandse gemeenten (waaronder de G4: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) wordt gebruikt om de waarde van een SROI-inspanning in euro’s uit te drukken. In dit model krijgt elke activiteit of doelgroep een vaste, fictieve financiële waarde (een ‘bouwsteen’) toegekend, waarmee de opdrachtnemer zijn SROI-verplichting kan afbouwen.
Jarenlang was het berekenen van Social Return een administratieve nachtmerrie. Opdrachtnemers moesten exacte loonstroken, begeleidingsuren en facturen overleggen om aan te tonen hoeveel zij hadden geïnvesteerd. Om dit te vereenvoudigen, hebben veel gemeenten het Bouwstenenmodel geïntroduceerd. Dit model werkt niet met werkelijke kosten, maar met forfaitaire (vaste) bedragen. Neemt u iemand uit de Participatiewet in dienst? Dan staat daar bijvoorbeeld een vaste waarde van €25.000 per jaar tegenover, ongeacht wat u de persoon daadwerkelijk betaalt. Dit maakt de verantwoording veel transparanter.
Waarom is het Bouwstenenmodel ingevoerd?
Het Bouwstenenmodel is doorgaans ingedeeld in treden die de afstand tot de arbeidsmarkt weerspiegelen. Hoe groter de afstand, hoe hoger de fictieve waarde die u mag afschrijven van uw SROI-verplichting.
Voorbeeld van een veelgebruikte indeling (bedragen kunnen per regio afwijken):
- Trede 1 (Grote afstand): Mensen uit de Participatiewet, Wajong, of met een loonkostensubsidie. Waarde: ca. €25.000 tot €30.000 per fte per jaar.
- Trede 2 (Middelgrote afstand): Mensen met een WW-uitkering langer dan 12 maanden, of statushouders. Waarde: ca. €15.000 per fte per jaar.
- Trede 3 (Kleine afstand): Jongeren in een BBL-traject of zij-instromers. Waarde: ca. €5.000 tot €10.000 per fte per jaar.
Naast arbeidsparticipatie bevat het model vaak ook bouwstenen voor ‘Sociaal Inkopen’ (bijv. 100% van de factuurwaarde mag worden afgeschreven) en ‘Maatschappelijke Activiteiten’ (bijv. €50,- per uur voor het geven van sollicitatietrainingen).
Hoe is het Bouwstenenmodel opgebouwd (treden en categorieën)?
In de praktijk zien we dat dit onderwerp specifieke aandacht vereist. De eisen vanuit opdrachtgevers worden steeds strikter, wat betekent dat organisaties vooraf goed moeten nadenken over de haalbaarheid. Door vroegtijdig in gesprek te gaan met de aanbestedende dienst, kunnen realistische afspraken worden gemaakt die zowel de maatschappelijke impact als de bedrijfsvoering ten goede komen.
Welke fictieve waarden worden toegekend aan de doelgroepen?
Een succesvolle aanpak begint bij het verankeren van de doelstelling in de eigen organisatie. Dit is geen taak die uitsluitend bij HR of Sales thuishoort; het vereist draagvlak op de werkvloer. Vaak wordt gekozen voor een combinatie van directe plaatsingen, samenwerking met sociale werkbedrijven, en het inkopen van diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen.
Hoe werkt de verrekening van parttime contracten in het model?
Daarnaast speelt wet- en regelgeving een belangrijke rol. Volgens de Aanbestedingswet 2012 hebben overheden de ruimte om sociale voorwaarden te stellen aan de uitvoering van de opdracht [1]. Dit wordt vaak vertaald in contractuele verplichtingen waarbij de opdrachtnemer periodiek moet rapporteren over de voortgang. Een goede administratie en registratie zijn hierbij essentieel om boetes te voorkomen.
Wat is de waarde van sociaal inkopen in het bouwstenenmodel?
Om de doelen te behalen, wordt vaak gebruikgemaakt van de expertise van externe partijen. Jobcoaches, gemeentelijke werkgeversservicepunten (WSP’s) en gespecialiseerde bureaus kunnen ondersteunen bij de werving, selectie en begeleiding van kandidaten. Dit verlaagt de drempel voor werkgevers en vergroot de kans op een duurzame plaatsing aanzienlijk.
Tellen maatschappelijke activiteiten (zoals gastlessen) ook mee?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Zijn de bouwstenen in elke gemeente exact hetzelfde?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat gebeurt er als iemand na 3 maanden uit dienst gaat?
In het bouwstenenmodel wordt de waarde pro rato berekend. Bij een jaarwaarde van €24.000 mag u voor 3 maanden inzet €6.000 afschrijven van uw verplichting.
Mag ik de werkelijke loonkosten opvoeren als die hoger zijn?
Nee, de essentie van het bouwstenenmodel is dat u werkt met de vaste, fictieve waarden, ongeacht de werkelijke kosten. Dit voorkomt administratieve discussies.
Telt een stageplaats ook mee als bouwsteen?
Ja, veel modellen hebben een specifieke bouwsteen voor (snuffel)stages of werkervaringsplaatsen, vaak gewaardeerd op een vast bedrag per maand (bijv. €500).
Hoe bewijs ik de inzet binnen het bouwstenenmodel?
U hoeft geen loonstroken meer aan te leveren. Vaak volstaat een geanonimiseerd arbeidscontract en een doelgroepverklaring van de gemeente of het UWV.
Werkt de Rijksoverheid ook met het Bouwstenenmodel?
De Rijksoverheid (via de Maatwerkregeling) werkt met een vergelijkbaar systeem van fictieve waarden (de ‘Waarderingstabel SROI’), hoewel de exacte bedragen en definities kunnen afwijken van gemeentelijke modellen.
Kan ik meerdere bouwstenen combineren?
Ja, u mag uw totale SROI-verplichting opbouwen uit een mix van bouwstenen: bijvoorbeeld één BBL-leerling, gecombineerd met sociaal inkopen bij een sociale firma.
Hoe helpt GreenFox Social Return bij het Bouwstenenmodel?
GreenFox Social Return helpt bedrijven om de meest efficiënte mix van bouwstenen te kiezen om de verplichting te behalen, en verzorgt de correcte registratie en bewijslast richting de opdrachtgever.
Bronnen en wetgeving
- [1] Rijksoverheid: [Aanbestedingswet 2012 en sociale voorwaarden](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aanbesteden/regels-voor-aanbesteden)
- [2] PIANOo (Expertisecentrum Aanbesteden): [Handreiking Social Return](https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/social-return)
- UWV: Informatie over doelgroepen en loonkostensubsidie
*Wilt u advies over de invulling van Social Return binnen uw organisatie? Neem contact op met de experts van GreenFox Social Return voor een aanpak op maat.*