Social Return gemeentebeleid omvat de specifieke lokale regels, drempelwaarden en percentages die een individuele gemeente hanteert bij het toepassen van SROI in haar aanbestedingen.
nnnnOmdat er geen landelijke wet is die de exacte invulling van Social Return dicteert, heeft elke van de 342 Nederlandse gemeenten de vrijheid om haar eigen SROI-beleid vast te stellen, wat leidt tot grote regionale verschillen voor opdrachtnemers.
nnnnWaarom verschilt social return per gemeente?
nnnnGemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet en betalen de bijstandsuitkeringen. Zij gebruiken Social Return als instrument om hun eigen lokale werklozen aan een baan te helpen. Omdat de problematiek op de arbeidsmarkt per regio verschilt — de ene gemeente heeft veel jeugdwerkloosheid, de andere veel statushouders — passen gemeenten hun SROI-eisen aan op de specifieke behoeften van hun eigen inwoners.
nnnnWelke drempelwaarden hanteren gemeenten voor social return?
nnnnDe drempelwaarde is het contractbedrag vanaf waar de gemeente Social Return verplicht stelt. Dit verschilt enorm. Grote steden hanteren vaak de Europese aanbestedingsdrempel (circa €221.000 voor diensten). Kleinere gemeenten leggen de verplichting soms al op bij opdrachten vanaf €50.000 of €100.000. Bij werken (bouw en infra) ligt de drempelwaarde doorgaans veel hoger, vaak rond de €1.000.000 of de Europese drempel van €5,5 miljoen.
nnnnWat is het gebruikelijke SROI-percentage bij gemeentelijke opdrachten?
nnnnDe meeste gemeenten volgen de landelijke norm van 5% van de totale contractwaarde als uitvoeringsvoorwaarde. Echter, dit is geen vaststaande regel. Sommige gemeenten hanteren een staffel: 2% bij leveringen, 5% bij werken en 10% van de loonsom bij zeer arbeidsintensieve diensten. Andere gemeenten werken uitsluitend met het bouwstenenmodel en berekenen de verplichting per specifieke opdracht.
nnnnHoe vind je het social return-beleid van een specifieke gemeente?
nnnnElke gemeente is verplicht haar beleidsregels openbaar te publiceren. De meest betrouwbare bron hiervoor is de landelijke database lokaleregelgeving.overheid.nl, waar u kunt zoeken op ‘beleidsregels social return’ en de naam van de gemeente. Daarnaast is het actuele SROI-beleid voor een specifieke opdracht altijd terug te vinden in de aanbestedingsleidraad of het inkoopdocument van de betreffende aanbesteding op TenderNed.
nnnnWat is het verschil tussen rijksbeleid en gemeentelijk SROI-beleid?
nnnnHet Rijk hanteert de ‘Maatwerk voor Toepassing Social Return’ (Maatwerk-aanpak), wat een sterk gestandaardiseerd landelijk kader is. Gemeenten hebben de vrijheid om hiervan af te wijken. Een belangrijk verschil in de praktijk is de locatie-eis: het Rijk accepteert vaak landelijke invulling, terwijl een gemeente bijna altijd eist dat u kandidaten uit hún specifieke gemeentelijke bestanden (lokale bijstandsgerechtigden) inzet.
nnnnHoe ga je als opdrachtnemer om met verschillende SROI-eisen per opdrachtgever?
nnnnVoor landelijk opererende bedrijven is dit een grote uitdaging. Het vereist een flexibele HR-strategie en nauwkeurige projectadministratie. U kunt kandidaten niet dubbel opvoeren bij verschillende gemeenten. Veel bedrijven kiezen ervoor om het beheer van de verschillende lokale eisen uit te besteden aan gespecialiseerde bureaus zoals GreenFox Social Return, die de lokale regelgeving en contactpersonen bij gemeenten goed kennen.
nnnnAccepteert elke gemeente hetzelfde type SROI-invulling?
nnnnNee. De ene gemeente is zeer streng en accepteert uitsluitend mensen uit de eigen Participatiewet-bestanden. Andere gemeenten hanteren ‘brede SROI’ en accepteren ook stages, BBL-plekken, maatschappelijke activiteiten of sociaal inkopen. Ook de acceptatie van het PSO-keurmerk als (gedeeltelijke) vrijstelling verschilt sterk: sommige gemeenten omarmen het volledig, terwijl andere gemeenten het negeren en vasthouden aan projectgebonden invulling.
nnnnVeelgestelde vragen over gemeentelijk SROI-beleid
nnnnKan ik een kandidaat uit gemeente A inzetten voor een project in gemeente B?
nnnnMeestal niet, tenzij u dit vooraf expliciet afspreekt. Gemeente B betaalt de opdracht en wil dat háár uitkeringsgerechtigden aan het werk komen. Uitzonderingen worden soms gemaakt als gemeente B de vacature zelf niet kan invullen.
nnnnWat is een regionaal werkbedrijf of werkgeversservicepunt (WSP)?
nnnnGemeenten werken voor de uitvoering van SROI vaak samen in een regionaal Werkgeversservicepunt (WSP). Dit is het loket waar u als opdrachtnemer uw vacatures moet melden en waar de gemeente geschikte kandidaten voor u zoekt.
nnnnMag een gemeente een boete opleggen als ik de SROI niet haal?
nnnnJa, als de SROI-eis als contractuele uitvoeringsvoorwaarde is opgenomen, mag de gemeente bij het niet nakomen hiervan een boete opleggen. Deze boete is vaak hoger dan de oorspronkelijke verplichting (bijv. 150%) en vloeit terug naar de gemeentekas.
nnnnWerken alle gemeenten met hetzelfde SROI-monitoringssysteem?
nnnnNee, hoewel WIZportaal door veel gemeenten wordt gebruikt, gebruiken andere gemeenten systemen zoals de SROI-monitor van het UWV, eigen Excel-formats of lokale software. U moet zich als opdrachtnemer aanpassen aan het systeem van de opdrachtgever.
nnnnKan ik mijn verplichting afkopen door een bedrag te storten?
nnnnAfkopen is in principe verboden. Wel kennen sommige gemeenten een lokaal ‘SROI-fonds’ of ‘Scholingsfonds’. Alleen als u kunt aantonen dat reguliere invulling of sociaal inkopen echt onmogelijk is, mag u met toestemming van de gemeente het restbedrag in dit fonds storten.
nnnnWat is ‘Social Return 2.0’ of ‘Maatschappelijk Rendement’?
nnnnSommige gemeenten stappen af van de harde 5%-eis en gaan over op ‘Social Return 2.0’. Hierbij ligt de focus minder op het afvinken van uren, en meer op de duurzame impact, preventie van schulden, of het behoud van kwetsbare werknemers die al in dienst zijn.
nnnnWaar kan ik klagen over disproportionele SROI-eisen van een gemeente?
nnnnTijdens de aanbesteding kunt u dit aankaarten in de Nota van Inlichtingen. Als de gemeente vasthoudt aan een onredelijke eis, kunt u een klacht indienen bij het lokale klachtenmeldpunt aanbesteden of, in het uiterste geval, de Commissie van Aanbestedingsexperts.
nnnnBronnen
nnnn- Lokale Regelgeving Overheid — “Database voor gemeentelijke beleidsregels omtrent Social Return”
- PIANOo – Social Return — “Handreikingen voor decentrale overheden”
- Aanbestedingswet 2012 — “Juridische kaders voor lokale inkoopvoorwaarden”