De Social Return berekening bepaalt de financiële of urenmatige waarde van de inspanningen die een opdrachtnemer levert om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten. Dit gebeurt vrijwel altijd via een gestandaardiseerd bouwstenenmodel.
nnnnIn dit model krijgt elke activiteit — zoals het aannemen van een werkloze, het bieden van een stageplaats of het inkopen bij een sociale onderneming — een vaste (fictieve) financiële waarde toegewezen die wordt afgetrokken van de totale SROI-verplichting.
nnnnHoe bereken je hoeveel social return je moet leveren?
nnnnDe totale verplichting wordt berekend aan de hand van de contractwaarde of de loonsom. De Rijksoverheid hanteert standaard 5% van de totale contractwaarde. Bij een opdracht van €1.000.000 is de SROI-verplichting dus €50.000. Als er wordt gerekend met de loonsom (vooral bij arbeidsintensieve diensten), is het percentage vaak hoger, bijvoorbeeld 10% of 15% van de loonsom. Het exacte startbedrag staat altijd duidelijk vermeld in de aanbestedingsleidraad.
nnnnWat is het bouwstenenmodel bij social return?
nnnnHet bouwstenenmodel is een rekenmethodiek die door de Rijksoverheid en vrijwel alle gemeenten wordt gebruikt om de inzet van verschillende doelgroepen te waarderen. Elke ‘bouwsteen’ vertegenwoordigt een doelgroep of activiteit met een bijbehorende fictieve waarde per uur of per jaar. Door te werken met fictieve waarden hoeven bedrijven geen privacygevoelige salarisgegevens te delen. Hoe groter de afstand tot de arbeidsmarkt van de kandidaat, hoe hoger de waarde van de bouwsteen in de berekening.
nnnnWelke activiteiten tellen mee als social return-invulling?
nnnnDe invulling kan direct of indirect zijn. Directe invulling is het zelf in dienst nemen of detacheren van mensen uit de doelgroep, of het bieden van BBL-leerwerkplekken en stages. Indirecte invulling (sociaal inkopen) is het inkopen van producten of diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen of SW-bedrijven. Ook maatschappelijke activiteiten, zoals het geven van gastlessen of sollicitatietrainingen, tellen bij sommige gemeenten mee als maatwerk-bouwsteen.
nnnnHoe worden plaatsingen, stages en detachering gewaardeerd?
nnnnDe waardering verschilt per trede op de participatieladder. Iemand uit de Participatiewet (bijstand) levert vaak de hoogste waarde op, bijvoorbeeld €25.000 tot €30.000 per fte per jaar. Een BBL-leerling of stagiair heeft een lagere fictieve waarde, bijvoorbeeld €12.500 per fte per jaar. Voor kortdurende inzet wordt dit omgerekend naar een vast uurloon (bijvoorbeeld €15 tot €20 per uur) waarmee de verplichting wordt weggeschreven.
nnnnWat telt de inhuur bij sociale ondernemingen?
nnnnAls u diensten inkoopt bij een sociale onderneming of een SW-bedrijf, mag u de factuurwaarde gebruiken om uw SROI-verplichting te verlagen. Meestal mag 100% van de arbeidskosten op de factuur worden meegeteld. Sommige opdrachtgevers eisen dat de sociale onderneming een PSO 30+ certificaat of een keurmerk van de Code Sociale Ondernemingen heeft om de factuur volledig te mogen meetellen in de berekening.
nnnnHoe reken je social return terug naar een percentage van de opdrachtwaarde?
nnnnStel: uw verplichting is €50.000 (5% van €1.000.000). U neemt een kandidaat uit de bijstand aan voor een half jaar. De bouwsteenwaarde is €25.000 per jaar, dus u vult €12.500 in. Daarnaast koopt u voor €15.000 aan catering in bij een sociale onderneming. U heeft nu voor €27.500 ingevuld. Er resteert nog €22.500 van uw verplichting, die u voor het einde van het contract moet invullen.
nnnnVerschilt de berekening per opdrachtgever?
nnnnJa, dit is een belangrijk aandachtspunt. Hoewel veel gemeenten het bouwstenenmodel van het Rijk volgen, kunnen de exacte bedragen per bouwsteen lokaal afwijken. Daarnaast accepteert de ene gemeente wel de inzet van reguliere stagiairs (MBO/HBO) tegen een lage waarde, terwijl een andere gemeente uitsluitend kandidaten uit de Participatiewet accepteert. Bekijk altijd de specifieke lokale beleidsregels.
nnnnVeelgestelde vragen over de berekening
nnnnMag ik de daadwerkelijke loonkosten opvoeren in plaats van de bouwsteenwaarde?
nnnnNee, vrijwel alle opdrachtgevers werken uitsluitend met de fictieve waarden uit het bouwstenenmodel. Dit is om administratieve lasten te verlagen en de privacy van de werknemer (AVG) te beschermen, aangezien u geen exacte loonstroken met salarisbedragen hoeft te delen.
nnnnTellen opleidingskosten en begeleidingskosten ook mee?
nnnnJa, vaak wel. De kosten voor noodzakelijke opleidingen (zoals een VCA-certificaat), werkkleding of externe jobcoaching mogen bij veel opdrachtgevers voor 100% worden opgeteld bij de gerealiseerde SROI-waarde, mits dit vooraf is goedgekeurd.
nnnnHoe bereken ik de SROI bij een raamovereenkomst?
nnnnBij een raamovereenkomst is de totale contractwaarde vooraf niet bekend. De SROI-verplichting wordt dan berekend per afzonderlijke afroep (bestelling) onder de raamovereenkomst, of er wordt gewerkt met een cumulatieve berekening aan het eind van elk contractjaar.
nnnnWat is de waarde van een PSO-certificaat in de berekening?
nnnnAls u een PSO-certificaat heeft, wordt dit door veel gemeenten vertaald naar een korting op de berekening. Bij trede 3 krijgt u vaak 50% korting op de verplichting, en bij PSO 30+ wordt de verplichting soms zelfs tot €0 gereduceerd.
nnnnMag ik SROI-inzet van een ander project overhevelen?
nnnnNee, SROI-inzet is in principe projectgebonden. U mag een kandidaat die al is opgevoerd voor een project bij Gemeente A, niet tegelijkertijd opvoeren voor een project bij Gemeente B (dubbeltellen is fraude).
nnnnKan ik een overschot aan SROI meenemen naar de toekomst?
nnnnSoms wel. Sommige grote opdrachtgevers staan toe dat u een ‘SROI-tegoed’ opbouwt. Als u meer realiseert dan verplicht is, kunt u dit overschot inzetten bij een volgende aanbesteding van dezelfde opdrachtgever.
nnnnHeeft artikel 2.82 invloed op de berekening?
nnnnNee, artikel 2.82 gaat over het voorbehouden van opdrachten. Bedrijven die zo’n opdracht winnen, hoeven geen aparte SROI-berekening te maken, omdat hun hele organisatie al voor minimaal 30% uit de doelgroep bestaat.
nnnnBronnen
nnnn- PIANOo – Social Return — “Uitleg over het bouwstenenmodel en waardering”
- Rijksoverheid – Social Return — “Handleiding Maatwerk voor Toepassing Social Return”
- Lokale Regelgeving — “Lokale beleidsregels en rekenmodellen per gemeente”