Social Return in Schoonmaak en Facilitair
Wat is het?
Social Return in de schoonmaak- en facilitaire branche is de verplichting om bij het uitvoeren van overheidscontracten (zoals het schoonmaken van ministeries of gemeentehuizen) mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten. Omdat het werk in deze sector relatief toegankelijk is, liggen de SROI-percentages hier vaak aanzienlijk hoger dan in andere sectoren.
De schoonmaak- en facilitaire sector is van oudsher een belangrijke motor voor inclusieve arbeid. Waar in de IT of bouw een SROI-eis van 5% gebruikelijk is, zien we in de schoonmaak regelmatig eisen van 10% tot wel 15% van de loonsom of contractwaarde. Dit komt omdat het werk zich uitstekend leent voor het inpassen van mensen uit de Participatiewet of Wajong. Toch brengt deze hoge eis uitdagingen met zich mee, zoals het garanderen van de schoonmaakkwaliteit, de hoge werkdruk en de strikte regels uit de cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf.
Waarom zijn de SROI-eisen in de schoonmaak zo hoog?
Opdrachtgevers zoals het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en grote gemeenten verwachten van schoonmaakbedrijven een proactieve houding op het gebied van inclusiviteit. Een veelgebruikte methode in deze sector is ‘jobcarving’. Hierbij worden eenvoudige, repeterende taken (zoals prullenbakken legen of tafels afnemen) afgesplitst van het reguliere schoonmaakwerk, zodat deze door iemand met een arbeidsbeperking kunnen worden uitgevoerd. Dit verlaagt de werkdruk voor de reguliere schoonmakers en creëert een volwaardige werkplek voor de SROI-kandidaat. Daarnaast wordt er veel samengewerkt met SW-bedrijven (sociale werkvoorziening) waarbij hele teams onder begeleiding worden gedetacheerd bij de schoonmaakorganisatie.
Welke doelgroepen zijn geschikt voor facilitaire SROI-projecten?
In de praktijk zien we dat dit onderwerp specifieke aandacht vereist. De eisen vanuit opdrachtgevers worden steeds strikter, wat betekent dat organisaties vooraf goed moeten nadenken over de haalbaarheid. Door vroegtijdig in gesprek te gaan met de aanbestedende dienst, kunnen realistische afspraken worden gemaakt die zowel de maatschappelijke impact als de bedrijfsvoering ten goede komen.
Hoe pas je jobcarving toe in de schoonmaak?
Een succesvolle aanpak begint bij het verankeren van de doelstelling in de eigen organisatie. Dit is geen taak die uitsluitend bij HR of Sales thuishoort; het vereist draagvlak op de werkvloer. Vaak wordt gekozen voor een combinatie van directe plaatsingen, samenwerking met sociale werkbedrijven, en het inkopen van diensten bij gecertificeerde sociale ondernemingen.
Wat is de impact van de Code Verantwoordelijk Marktgedrag op SROI?
Daarnaast speelt wet- en regelgeving een belangrijke rol. Volgens de Aanbestedingswet 2012 hebben overheden de ruimte om sociale voorwaarden te stellen aan de uitvoering van de opdracht [1]. Dit wordt vaak vertaald in contractuele verplichtingen waarbij de opdrachtnemer periodiek moet rapporteren over de voortgang. Een goede administratie en registratie zijn hierbij essentieel om boetes te voorkomen.
Hoe ga je om met taalbarrières op de werkvloer?
Om de doelen te behalen, wordt vaak gebruikgemaakt van de expertise van externe partijen. Jobcoaches, gemeentelijke werkgeversservicepunten (WSP’s) en gespecialiseerde bureaus kunnen ondersteunen bij de werving, selectie en begeleiding van kandidaten. Dit verlaagt de drempel voor werkgevers en vergroot de kans op een duurzame plaatsing aanzienlijk.
Mogen medewerkers van de sociale werkvoorziening (SW) worden ingezet?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Wat zijn de valkuilen bij SROI in de facilitaire dienstverlening?
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat de maatschappelijke meerwaarde verder reikt dan alleen het voldoen aan een contractuele verplichting. Bedrijven die serieus investeren in inclusiviteit, merken vaak een positief effect op de interne bedrijfscultuur, de betrokkenheid van medewerkers en hun reputatie in de markt [2].
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat is een realistische SROI-eis in de schoonmaak?
Bij schoonmaakaanbestedingen is een eis van 5% tot 10% van de contractwaarde gebruikelijk. Soms wordt dit uitgedrukt als percentage van de loonsom, wat kan oplopen tot 15% of meer.
Mag ik bestaand personeel meetellen voor de SROI-verplichting?
Meestal mag u alleen nieuwe medewerkers meetellen die specifiek voor de opdracht uit de doelgroep worden gehaald. Soms mag zittend personeel (behoud van werk) gedeeltelijk worden meegeteld, afhankelijk van het beleid van de gemeente.
Hoe zit het met begeleiding op de werkvloer?
Begeleiding (jobcoaching) is cruciaal in de schoonmaak. De kosten voor een externe of interne jobcoach kunnen vaak (deels) worden opgevoerd als SROI-waarde.
Is een VOG verplicht voor SROI-kandidaten in de schoonmaak?
Dit hangt af van de locatie. Voor het schoonmaken van politiebureaus, rechtbanken of ministeries is een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) altijd verplicht, wat voor sommige kandidaten een drempel kan zijn.
Tellen taallessen mee als Social Return?
Ja, veel opdrachtgevers stimuleren het aanbieden van Nederlandse taallessen op de werkvloer en staan toe dat de kosten en uren hiervan meetellen voor de SROI-verplichting.
Kan ik de SROI-eis afkopen als ik niemand kan vinden?
Nee, het direct afkopen van de verplichting is vrijwel nooit toegestaan. U moet een inspanningsverplichting aantonen en alternatieven zoeken, zoals sociaal inkopen.
Hoe ondersteunt GreenFox Social Return schoonmaakbedrijven?
GreenFox Social Return helpt facilitaire bedrijven bij het inrichten van jobcarving, het vinden van geschikte kandidaten en het afstemmen van de SROI-administratie op de eisen van het Rijksvastgoedbedrijf of gemeenten.
Bronnen en wetgeving
- [1] Rijksoverheid: [Aanbestedingswet 2012 en sociale voorwaarden](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/aanbesteden/regels-voor-aanbesteden)
- [2] PIANOo (Expertisecentrum Aanbesteden): [Handreiking Social Return](https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen/social-return)
- UWV: Informatie over doelgroepen en loonkostensubsidie
*Wilt u advies over de invulling van Social Return binnen uw organisatie? Neem contact op met de experts van GreenFox Social Return voor een aanpak op maat.*